In 2023 keek ik (Jeroen Zwaal – 1974) in het filmhuis in Arnhem de docu over kunstenaar Anselm Kiefer. Ik zag hoe hij steeds grotere werken creëerde. Dat was voor mij een eye-opener: Het idee groter te willen werken heb ik daar losgelaten. ‘Essentie past ook in het klein op een A3 vel papier’, bedacht ik me. En sindsdien werk graag met Oostindische inkt.
Ik was na die docu zwaar onder de indruk. Tijdens de aftiteling moest ik er van huilen. Ook had ik daarna uren hoofdpijn. Het had geraakt aan mijn oud zeer. Aan de trauma’s van mijn ouders, die in Rotterdam opgroeien tijdens de tweede wereldoorlog.
Wat een respect had ik tijdens die docu gekregen voor de enorme manifestatiekracht van Anselm Kiefer. Tegelijkertijd vond ik het ook schrijnend. Hoe groter de werken, hoe kleiner hij werd.. en…hij bereikte er zijn kleine kindsdeel niet mee. Die bleef onaangeraakt te beschadigd ver weg staan, was mijn interpretatie. En daarmee concludeerde ik ook dat ik zelf gezegend ben met mijn eigen beweging. Het innerlijke werk dat ik heb verricht is voor mij het grootse. Ik ben de psychoses voorbij. En de uitwerking daarvan in mijn kunst, mag nou juist heel bescheiden blijven.
Zo kwam ik de afgelopen jaren tot mijn eindvorm. Zwart-wit werk op A3. Des te verrassender was het toen ik een oude tekening herontdekte uit mijn middelbare schooltijd. Het was de eerste tekening waar ik ‘Zwali’ onder had gezet. ‘I Zwali’ zelfs. Als een statement. Dit was ook een zwart-wit werk, gemaakt met Oost indische inkt! Die link legde ik onlangs pas: ik ben weer terug in 1988, bij die jongen van 13. Waar nog niks mis mee was. Mijn moeder leefde dat jaar nog. En zelf had ik nog geen psychoses gehad.
Inmiddels ben ik 51. Blik ik terug op 5 psychoses waar de laatste crisis in 2011 was. Daar hoorde ook een periode van elf dagen isoleercel bij. Mijn moeder stierf op mijn 15e verjaardag. Dit jaar ben ik 15 jaar vrij van psychose. Hernieuwd evenwicht. Ik heb er vrede mee gevonden. En het tekenen blijft.
De Jeroen van 13 heb ik weer binnen weten te halen. We zijn weer één. Samen uit één stuk. Zo komt de toekomst me tegemoet, waar het verleden niet meer aan me trekt.
In mijn werk als hulpverlener en later als ervaringsdeskundige leerde ik steeds verfijnder hoe ik goed was in mijn werk vanuit twee posities. De positie waar de nood hoog was, daar bracht ik rust, vertrouwen en perspectief. Tegelijkertijd is er die positie in mijn leven waar het al goed is. Het werken aan mijn kunst is ook vanuit deze positie. Hier werk ik niet vanuit een urgente noodsituatie. Hier werk ik vanuit rust en vertrouwen en komen er al tekenend beelden via mijn handen vrij. Het zijn geen puzzelstukjes meer die uit nood zijn geboren, of waarmee ik mijn eigen puzzel heb weten te leggen. Die heb ik via al mijn ervaringen wel compleet als één consistent beeld weten te plaatsen in mijn leven. Met mezelf erbij.
2026. Hier sta ik nu. Ik heb mijn hele leven geworsteld met het narcisme van mijn vader. Vorig jaar nam ik liefdevol afscheid van hem, terwijl ik hem daarvoor acht jaar niet had gezien. De vijf psychoses zijn als bondgenoten voor me geweest. Telkens duwden ze me door een nieuw hoofdstuk heen.
Wie door een hel is gegaan, neemt de hemel mee terug. Dat mag ik streepje voor streepje blijkbaar doen. Ook mag ik meer mijn mond gaan houden. Mijn persoonlijke verhaal is wel verteld. Vanaf hier mogen de beelden verder spreken.
Hartelijk dank voor het kijken!
Hartelijke groet, Zwali – Jeroen Zwaal
TIP OM CARROUSEL TE BEKIJKEN:
klik op het werk in de carrousel en eventueel op vergroten om de titel van het werk te zien.
Meer over Jeroen Zwaal:
www.verbeeldingvankracht.nl
https://vrdeverwardeman.nl
www.verbindingvankracht.nl